Serwis polonistyczny Z. S. nr 4 w Nowym Sączu
Matura 2018 · Najczęstsze błędy na maturze <-------

To nowa witryna w naszym Serwisie. Będzie stopniowo rozwijana. 


 Najczęstsze błędy na maturze

„Głupie” błędy:

Błąd 1.

Brak tezy lub hipotezy w rozprawce (lub interpretacji) lub teza błędna lub niezrozumienie tematu.

Efekt: zero punktów i „oblana matura” - tracisz wszystkie punkty z II cz.

W I cz. matury pisemnej możesz uzyskać maksymalnie 20 punktów - to za mało, by zdać maturę z polskiego! [Minimum to 21 - czyli 30% z 70 maksymalnej lości punktów]

I koniecznie zapamiętaj: Teza to ZDANIE OZNAJMUJĄCE (orzekające). Nie może więc to być pytanie lub... pojedynczy wyraz!


Błąd 2.

  • „Brak segmentacji tekstu” - czyli napisanie rozprawki (lub interpretacji) bez akapitów;  niewyróżnione graficznie: wstęp, rozwiniecie i zakończenie.

  • „Groch z kapustą”- praca niespójna, nielogiczna; każde zdanie żyje „własnym życiem”; brak myśli przewodniej.

  • „Praca inwalidka” - brak trójdzielnej kompozycji, brak wstępu lub zakończenia.

Tracisz kilka punktów!


Błędy, których możesz nie popełnić - jeżeli się skupisz i przeczytasz poniższe rady:

Błąd 3.

Kardynalny błąd rzeczowy w cz. II matury pisemnej - dyskwalifikuje pracę.

  • Zdający otrzymuje 0 punktów za całe wypracowanie.

Kardynalny błąd rzeczowy - to błąd świadczący o całkowitej nieznajomości tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający lub nieznajomość kontekstu interpretacyjnego. 

[Np. Tomasz Judym to bohater „Przedwiośnia”... lub W „Weselu” S. Wyspiańskiego głównym problemem jest wyzysk pańszczyźnianych chłopów przez szlachtę...]


Błąd 4.

Bardzo częstym błędem - zwłaszcza na maturze pisemnej w cz. II - jest streszczanie lub opowiadanie, lub trawestacja (parafraza) podanego fragmentu prozy, fragmentu dramatu lub wiersza.

  • Zapominasz, że podany tekst trzeba ZANALIZOWAĆ, ZINTERPRETOWAĆ i WYKORZYSTAĆ jako punkt wyjścia do ROZWINIĘCIA TEMATU (najczęściej do postawienia właściwej tezy, znalezienia argumentów itd.).

Błąd 5.

Spójność lokalna i spójność całej wypowiedzi - to bardzo częsty błąd na maturze pisemnej - popełniany przez ok. 70% maturzystów. Traci się wiele punktów. To także ważny powód „jedynki” z pracy pisemnej: LINK


Błąd 6.

Niesfunkcjonalizowana analiza tekstu; brak wniosków z analizy; błędy wstępu, rozwinięcia, zakończenia: Link1.

Powodem tego błędu jest często nieznajomość (lub mylenie) środków stylistycznych oraz ich funkcji: Link2.

To pierwszy powód „oblanej” matury lub „jedynki” z wypracowania pisemnego (zwł. matura temat 2). Drugim w kolejności powodem są kardynalne błędy rzeczowe; trzecim - nieznajomość lektur lub błędna, nieuzasadniona interpretacja ( „wodolejstwo”).


Błąd 7.

Ortografia

Linki: pierwszy link oraz drugi link.

  • Najlepszym sposobem na poprawę ortografii jest wielokrotne pisanie ortogramu (wyrazu, w którym popełnia się błąd) - 10 razy, 50 razy, 100 razy... aż do pozytywnego skutku. :)

Interpunkcja

Najlepsza pomoc: TUTAJ

Nie lekceważcie interpunkcji i ortografii. Dzięki nim można „uratować” niejedną słabiutką maturę pisemną.


Błąd 8.

Niezrozumienie, czym jest tekst kultury

  • Tekst kultury to: obraz, film, rzeźba, plakat, piosenka, opera, utwór muzyki klsycznej, fresk, grafika, dzieło architektoniczne itd. oraz tekst literatury pięknej (wiersz, proza, dramat, esej, reportaż etc.)

Wyróżniamy następujące teksty kultury:

  • pisane (np. artykuł, powieść, wiersz, dramat, felieton, esej itd),
  • wizualne (np. fotografia, obraz, rzeźba, mural, graffiti, plakat, instalacja, reklama),
  • audialne (np. utwór instrumentalny, piosenka, audycja radiowa),
  • wirtualne (np. gra komputerowa, blog, hipertekst),
  • audiowizualne (np. film, teledysk, program telewizyjny, happening, reklama)

Błąd 9.

Mylenie manipulacji językowej z perswazją

  • Manipulacja językowa to świadome stosowanie środków i zabiegów językowych w celu wpływania w sposób niejawny na poglądy i zachowania odbiorcy. Stosowanie manipulacji jest niezgodne z zasadami etyki, gdyż nadawca traktuje odbiorcę w sposób przedmiotowy, wykorzystując jego nieświadomość.

Najczęściej manipulacja językowa jest stosowana w tekstach reklamowych i politycznych. Polega na podawaniu informacji niezgodnych z prawdą, niepełnych, tendencyjnych.

Charakterystyczne dla manipulacji środki językowe:

  1. stosowanie zaimków (my, nasze) i / lub 1. osoby liczby mnogiej w celu stworzenia iluzji wspólnoty z odbiorcą;
  2. stosowanie słownictwa oceniającego i wartościującego (oczywiste, świetny, najlepszy);
  3. stosowanie eufemizmów i hiperboli;
  4. stosowanie wyrazów wieloznacznych;
  5. stosowanie uogólnień, posługiwanie się stereotypami i opiniami obiegowymi;
  6. odwoływanie się do powszechnie uznawanych wartości.

 

Perswazja ma wiele cech wspólnych z manipulacją, ponieważ również wykorzystuje środki językowe, aby przekonać odbiorcę do pewnego stanowiska, ale pozostawia odbiorcy możliwość wyboru, a cel nadawcy jest znany.


 Błąd 10. 

Nieznajomość najważniejszych motywów literackich

Dobry link - TUTAJ


Błąd 11.

Nieznajomość środków stylistycznych i ich FUNKCJI

Tu znajdziesz pomoc.


Błąd 12.

Mylenie opinii z informacją - to częste pytanie z retoryki na maturze w cz. I. Pojawia się co 2, 3 lata. Zakres wiedzy z gimnazjum:

 

Jeśli dalej masz wątpliwości kliknij tutaj:

Odróżnianie informacji od opinii - dokładniej


Błąd 13.

Nieznajomość wyrazów obcych, prądów myślowych, terminów filozoficznych, idei

Przez 4 lata nauki poznaliście na lekcjach polskiego dużo terminów literackich, filozoficznych, nazw prądów umysłowych i artystycznych, idei itd. - Warto powtórzyć te pojęcia. Wiele z nich znajdziecie... na końcu swego podręcznika (Słownik terminów) i w zeszytach.


Błąd 14.

Mylenie felietonu z artykułem (prasowym), wywiadem, reportażem, esejem

Trzeba rozwinąć tę umiejętność rozpoznawania wyżej wymienionych gatunków.

W 1 cz. matury próbnej niemal zawsze jest pytanie, jakim gatunkiem jest dany tekst.

Koniecznie musisz jeszcze raz przypomnieć sobie wyróżniki owych gatunków wypowiedzi i samodzielnie wypełniać karty pracy, matury próbne i ćwiczyć, ćwiczyć, ćwiczyć tę umiejętność.


Błąd 15.

Trzeba przypomnieć sobie, co to jest:

  1. zwrot
  2. wyrażenie
  3. cytat
  4. aforyzm, sentencja, maksyma
  5. przysłowie
  6. powiedzenie (krótka, zwięzła wypowiedź zawierająca jakąś myśl ogólną, morał itp.)
  7. porzekadło (utarte powiedzenie)
  8. morał (pouczający wniosek, który można wyciągnąć z jakiegoś wydarzenia lub sytuacji)

i czym są tak zwane: skrzydlate słowa (rozpowszechnione i często przytaczane zwroty, frazy lub dłuższe fragmenty tekstów, których pochodzenie można ustalić, czym różnią się od anonimowych przysłów i które z czasem weszły do zasobów języka potocznego)


Błąd 16.

Nieumiejętność napisania streszczenia (logicznego) w I cz. matury pisemnej

Tu wskazówki: KLIK!


Błąd 17.

Kłopoty z cudzysłowem   

  • Generalnie cudzysłów w języku polskim służy do wyodrębniania fragmentów tekstu – stosuje się go do wydzielania słów cytowanych i specyficznie użytych wyrazów i wyrażeń. Składa się on z dwóch znaków – otwierającego i zamykającego:  „  ”.
  • Niekiedy można spotkać się z zapisem: ” “, jest on jednak niepoprawny z punktu widzenia typograficznego, gdyż znak: ” oznacza cal lub sekundę (jednostka geograficzna).

Czy poprawnie jest zapisać coś w cudzysłowie, czy też w cudzysłowiu?

  • Poprawnie jest w cudzysłowie. Warto zapamiętać: rów i cudzysłów odmieniają się tak samo (w rowie; w cudzysłowie).

 

Cudzysłów obok kropki, znaku zapytania i wykrzyknika

Wiele osób ma problem np. z tym, gdzie postawić kropkę – przed czy po?

  • Otóż kropkę zawsze stawiamy po cudzysłowie – kropka jest bowiem znakiem, który kończy wszelkie wypowiedzi i zawsze znajduje się na końcu (więcej na ten temat można przeczytać w jednym z wcześniejszych wpisów).
  • Nieco inaczej rzecz się ma w przypadku znaku zapytania i wykrzyknika – tu wszystko zależy od tego, czy znak odnosi się do treści zawartej w obrębie cudzysłowu – wtedy stawiamy pytajnik/wykrzyknik przed cudzysłowem, a całość kończymy kropką. Jeśli natomiast znak zapytania lub wykrzyknienia dotyczy całego zdania, stawiamy go po cudzysłowie, np.:

Kiedy chciał ją wzruszyć, cytował słowa Gałczyńskiego: „Ile razem dróg przebytych? Ile ścieżek przedeptanych?”.

Czy pamiętasz, kto wczoraj powiedział „nie lubię mleka”?


Błąd 18.

Złe użycie cudzysłowu

              Kiedy używa się cudzysłowu?

1. Zapis tytułów

  • Cudzysłowu używamy zapisując tytuły artykułów, filmów, książek, gazet, płyt itp.

Kasia czyta recenzję „Układu zamkniętego” zamieszczoną w „Polityce”.

2. Wskazanie na cytat

  • Jest to najbardziej podstawowe zastosowanie cudzysłowu – jego celem jest pokazanie, że w tekście przytacza się czyjeś słowa. W tym kontekście najczęściej używany jest cudzysłów apostrofowy: „   ”, np.:

Wojtek powiedział: „Nie znoszę sposobu, w jaki wymawiasz moje imię”.

  • Jeśli w obrębie cytatu trzeba zastosować wyróżnienie, najczęściej stosuje się cudzysłów ostrokątny:

W tym artykule przeczytamy „Tomasz jest bardzo dobrze wychowaną osobą, zawsze wie, jak odnaleźć się w danej sytuacji, a kiedy trzeba, mówi: »przepraszam, zawiniłem«”.

  • Cudzysłowu nie musimy stosować, gdy tekst cytowany został wyróżniony za pomocą kursywy, np.:

Artykuł Wasz prezydent — nasz premier można było przeczytać w Gazecie Wyborczej.

3. Wyodrębnienie wyrazów użytych ironicznie

  • Cudzysłów można zastosować do wskazania wyrazu użytego ironicznie:

Nauczanie jest niewątpliwie bardzo „dochodowym” zajęciem.

Klasa 4E słynie z „pracowitości” i „znakomitej” frekwencji.   :P

4. Wskazanie wyrazu obcego stylistycznie

  • Gdy w tekście naukowym chcemy zastosować wyrażenie potoczne (kolokwialne), należy zastosować cudzysłów, np.:

Niektóre dzieci dość długo mają skłonność do kaleczenia wyrazów przez „połykanie” całych zgłosek.

  • Nie należy go jednak nadużywać – często zdarza się bowiem, że stosuje się cudzysłów w wypowiedziach potocznych, artystycznych i prasowych do zapisu wyrazów użytych przenośnie oraz związków frazeologicznych.

Błędnym jest więc zapis: Podobno piszę „jak kura pazurem”.

5. Wyodrębnienie niektórych nazw własnych

  • Przy pomocy cudzysłowu można wyodrębnić niektóre nazwy własne, takie jak: przezwiska, pseudonimy, kryptonimy organizacji, jednostek wojskowych, a także nazwy własne instytucji lub obiektów, które występują na końcu wielowyrazowych nazw opisowych, np.:

Oddziałem „Piast” dowodził „Orzeł”.

Polskie Biuro Podróży „Orbis”, Polskie Linie Lotnicze „Lot”.

6. Definicje

  • Cudzysłowu można użyć, gdy chce się zapisać definicję. W tej funkcji najlepiej zastosować pojedynczy cudzysłów apostrofowy  ‘    ‘ lub cudzysłów ostrokątny >>   <<, np.:

Kiedy mówię zrób to natychmiast mam na myśli ‘tak szybko, jak to możliwe’.

Kiedy mówię zrób to natychmiast mam na myśli >>tak szybko, jak to możliwe<<.


 

Ciąg dalszy nastąpi...


Błąd ... 

  1. Nieznajomość najważniejszych i popularnych związków frazeologicznych.
  2. Nieznajomość biblizmów i mitologizmów (w tym związków frazeologicznych z mitologii i Biblii).

W przygotowaniu...


 

 

Tekst kultury to: obraz, film, rzeźba, plakat, piosenka, opera, utwór muzyki klsycznej, fresk, grafika, dzieło architektoniczne itd. oraz tekst literatury pięknej (wiersz, proza, dramat, esej, reportaż etc.)


Wyróżniamy następujące teksty kultury:

  • pisane (np. artykuł prasowy, esej, powieść, wiersz, dramat, felieton...),
  • wizualne (np. fotografia, obraz, rzeźba, mural, graffiti, plakat, instalacja, reklama),
  • audialne (np. utwór instrumentalny, piosenka, audycja radiowa),
  • wirtualne (np. gra komputerowa, blog, hipertekst),
  • audiowizualne (np. film, teledysk, program telewizyjny, happening, reklama)

* * *

W górę